ประชาสัมพันธ์: ขอเรียนเชิญเป็นเจ้าภาพทอดผ้าป่าสามัคคี มูลนิธิตึกสงฆ์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสภมหาเถร) เพื่อสมทบทุนซื้อครุภัณฑ์การแพทย์ อาคารศุนย์บริการหัวใจ โรงพยาบาลขอนแก่น
เคมีบำบัด (Chemotherapy)
1 พ.ย. 2559, 03:27:15

เคมีบำบัด (Chemotherapy)

มีความสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาโรคมะเร็ง นับวันจะยิ่งมีบทบาทมากขึ้นเรื่อยๆ เพราะเคมีบำบัดนับเป็นวิธีการรักษาหลักวิธีหนึ่งในการรักษาโรคมะเร็งเกือบทุกชนิด ซึ่งเคมีบำบัดมีทั้งรูปแบบยารับประทาน ยาฉีดเข้ากล้ามเนื้อ ยาฉีดเข้าสู่กระแสเลือด และยาฉีดเข้าทางเดินน้ำหล่อเลี้ยงสันหลัง โดยในการให้ยาเคมีบำบัดจะมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละราย โดยมุ่งหวังให้หายขาดจากโรค และยืดอายุผู้ป่วย ประคับประคองอาการ หรือบรรเทาความทุกข์ทรมาน รวมทั้งใช้ในการรักษาควบคู่กับการรักษาวิธีอื่นๆ เช่น รังสีรักษา หรือการผ่าตัด ให้ได้ผลดียิ่งขึ้น ทั้งนี้ยาเคมีบำบัดจะได้ผลหรือไม่ ขึ้นอยู่กับการตอบสนองของร่างกายผู้ป่วยต่อยาที่ให้ ชนิดของมะเร็ง ระยะของโรค อายุ และสภาพร่างกายโดยรวมของผู้ป่วย ซึ่งมะเร็งบางชนิดสามารถตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดได้ดี จึงทำให้ผู้ป่วยมะเร็งโอกาสหาย และมีอายุที่ยืนยาวยิ่งขึ้น โดยเฉพาะเมื่อทำการรักษาโรคมะเร็งในระยะแรกๆ

การรักษาด้วยเคมีบำบัด

การให้บริการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด ของศูนย์รังสีรักษาและเคมีบำบัด โรงพยาบาลขอนแก่น มีทั้งแบบ Day care และแบบรับไว้นอนรักษาที่โรงพยาบาล โดยมีห้องตรวจผู้ป่วยนอกโรคเนื้องอกทั่วไป ที่ชั้น 2 อาคารรังสีรักษา หลวงปู่บุญเพ็ง กัปปโก มีอายุรแพทย์เฉพาะทางมะเร็ง 3 คน ออกตรวจในวันอังคาร พุธ และพฤหัสบดี สำหรับผู้ป่วยแบบ Day care เมื่อรับการตรวจจากแพทย์แล้ว จะได้รับยาเคมีบำบัดโดยมีพยาบาลเฉพาะทางผู้ชำนาญในการให้ยาเคมีบำบัดเป็นผู้ดูแลตามมาตรฐานการพยาบาล ภายในห้องให้ยาเคมีบำบัด ซึ่งตั้งอยู่ที่ ชั้น 2 และ ชั้น 3 มีเตียงให้ยาเคมีบำบัดแบบเก้าอี้นั่งปรับนอนได้ จำนวนชั้นละ 10 เตียง ผู้ป่วยจะได้รับการอำนวยความสะดวก ความปลอดภัย และรู้สึกสุขสบายเสมือนอยู่บ้าน ส่วนในผู้ป่วยบางรายที่มีความจำเป็นต้องนอนรักษาอยู่ที่โรงพยาบาล มีหอผู้ป่วยเฉพาะโรคมะเร็ง ที่อาคารรังสีรักษา ได้แก่ หอผู้ป่วยรังสีรักษาและเคมีบำบัด ชั้น 2-3 ชั้นละ 30 เตียง, หอผู้ป่วยพิเศษรังสีรักษาและเคมีบำบัด ชั้น 4-5 ชั้นละ 14 ห้อง นอกจากนี้ยังมีหอผู้ป่วยอื่นๆที่รับผู้ป่วยมะเร็งไว้บริการให้ยาเคมีบำบัด เช่น หอผู้ป่วยเคมีบำบัดเด็ก, หอผู้ป่วยนรีเวช และหอผู้ป่วยอายุรกรรม 3 เป็นต้น

สำหรับยาเคมีบำบัดที่ใช้ในโรงพยาบาลขอนแก่นจะเป็นยาที่ได้มาตรฐาน ทั้งยาเคมีบำบัดชนิดดั้งเดิม (Conventional chemotherapy) และยาที่มุ่งเป้ารักษาความผิดปกติระดับโมเลกุลของเซลล์มะเร็ง (Molecular-targeted therapy) ในการเลือกใช้ยาสูตรใด ขนาดเท่าใด และต้องรับต่อเนื่องกี่รอบ ขึ้นอยู่กับว่าผู้ป่วยเป็นโรคมะเร็งชนิดใด สภาพร่างกายเป็นอย่างไร และผลการตอบสนองต่อยาเคมีบำบัดเมื่อรักษาแล้วเกิดผลอย่างไร นอกจากนี้ ศูนย์รังสีรักษาและเคมีบำบัด ยังมีการร่วมพัฒนายาโดยการวิจัยร่วมกับสถาบันทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อพัฒนายาให้ได้มาตรฐานและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้ป่วย ซึ่งผู้ป่วยสามารถเลือกเข้าร่วมโครงการวิจัยต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งชนิดที่ยังไม่มีหนทางรักษาให้หายขาด หรือยังไม่มีการรักษาที่ได้ผลดีนักในปัจจุบัน







การเตรียมยาเคมีบำบัด

ยาเคมีบำบัดที่ใช้ในโรงพยาบาลขอนแก่น มีการผสมยาในห้องปลอดเชื้อโดยเภสัชกรที่มีความชำนาญตามสูตรยาที่แพทย์สั่งสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย ปัจจุบันมีเภสัชกรที่สามารถเตรียมยาเคมีบำบัดได้ ทั้งสิ้น 15 คน หมุนเวียนเตรียมยาเคมีบำบัดและยาอื่นๆในแต่ละวัน ในอนาคตมีการวางแผนที่จะเปิดหน่วยผสมยาเคมีบำบัด สำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่มารับยาเคมีบำบัดที่ศูนย์รังสีรักษาและเคมีบำบัด ซึ่งตั้งอยู่ที่ชั้น 3 อาคารรังสีรักษา หลวงปู่บุญเพ็งกัปปโก

คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัด

1. ผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดจะทำให้มีภูมิต้านทานต่ำติดเชื้อโรคได้ง่าย จึงควรปฏิบัติดังนี้

  • หลักเลี่ยงการไปในบริเวณที่แออัด หรือใกล้ชิดกับผู้ป่วยเป็นไข้หรือไม่สบายโดยเฉพาะผู้เป็นโรคสุกใส
  • ถ้าผู้ป่วยมีไข้สูงหลังจากที่ได้รับยาเคมีบำบัด อาเจียนมากผิดปกติ หรือมีความผิดปกติอื่น เช่น เลือดออกผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์
  • รับประทานอาหารที่สุก สะอาด ไม่รับประทานอาหารรสจัด หรืออาหารหมักดอง รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่
  • รักษาสุขภาพอนามัยส่วนตัว อาบน้ำทุกวัน แปรงฟันด้วยขนอ่อนนิ่ม บ้วนปากด้วยน้ำเกลือเจือจาง และล้างมือหลังเข้าห้องน้ำ
  • การดูแลบริเวณทวารหนัก ควรล้างทำความสะอาดหลังถ่ายทุกครั้ง โดยเฉพาะเมื่อมีอาการท้องเสียไม่ควรเช็ดแรงๆ เนื่องจากอาจทำให้เกิดแผลได้ ควรใช้กระดาษซับเบาๆ

2. ผู้ป่วยมิได้เป็นโรคติดต่อ สามารถไปโรงเรียน หรือทำงานได้ เมื่อแพทย์เห็นสมควร แต่ควรมาติดตามการรักษาตามแพทย์นัดทุกครั้ง เพื่อรับการตรวจรักษาอย่างสม่ำเสมอ และควรรับประทานยาตามแพทย์สั่งให้ถูกต้องอย่างเคร่งครัด

3. ผู้ป่วยสามารถออกกำลังกายได้ แต่ต้องไม่หักโหม หรือเหนื่อยเกินไป หากผู้ป่วยมีจ้ำหรือจุดเลือดออกตามตัวควรงดออกกำลังกายที่มีการกระแทกชั่วคราว

4. ผู้ป่วยที่รับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัด ต้องงดการฉีดวัคซีน และการหยอดยาป้องกันโรคโปลิโอ แต่สามารถให้ต่อได้เมื่อหยุดยาเคมีบำบัดไปแล้วเกิน 1 ปี และแพทย์เห็นสมควร

5. ยาหรืออาหารเสริมบางชนิด อาจมรผลต่อการรักษาของผู้ป่วย กรุณาปรึกษาแพทย์ก่อนการทดลองใช้

อาการผิดปกติที่ผู้ป่วยควรมาพบแพทย์ก่อนวันนัด

การรักษาด้วยยาเคมีบำบัดเป็นการรักษาต่อเนื่องระยะเวลานาน ขึ้นอยู่กับสูตรยาที่ผู้ป่วยได้รับ และการตอบสนองต่อยาเคมีของผู้ป่วยแต่ละราย โดยส่วนใหญ่จะได้รับประมาณ 6 - 8 รอบ รอบละ 3 - 5 วัน และนัดมารับรอบต่อไปในสัปดาห์ถัดไป หรือนัดทุกๆ 3 สัปดาห์ แล้วแต่สูตรยา แต่เมื่อผู้ป่วยมีอาการผิดปกติเกิดขึ้นต้องรีบพบแพทย์ที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน หรือมาพบแพทย์ก่อนวันนัด ได้แก่

  1. มีไข้สูง
  2. หนาวสั่น
  3. อาเจียนมากติดต่อกัน 2 วัน
  4. มีจ้ำเลือดตามตัว หรือเลือดออกไม่หยุด
  5. หายใจไม่สะดวกมาก ไอมาก
  6. ท้องเสียอย่างรุนแรง
  7. เจ็บปวดบริเวณที่ฉีดยามาก
  8. น้ำหนักลดลงมากอย่างเห็นได้ชัด
  9. ปัสสาวะแสบขัดมาก หรือปัสสาวะไม่ออกเลย
  10. ท้องโตมากขึ้นเรื่อยๆตาเหลือง ตัวเหลืองมาก
  11. คลำก้อนได้ผิดปกติที่ใหม่ มีตุ่มน้ำใสตามตัว
  12. มีอาการอ่อนเพลียมาก หน้ามืดเป็นลมบ่อย

การดูแลรักษาผลข้างเคียง และภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นหลังการได้รับยา รวมถึงการให้คำปรึกษาแนะนำ ทั้งด้านกาย ใจ และจิตวิญญาณ เพื่อผ่อนคลาย และบรรเทาความทุกข์ที่เกิดขึ้น เมื่อผู้ป่วยและครอบครัวต้องเผชิญกับโรคมะเร็ง การรักษามะเร็งด้วยยาเคมีบำบัด ถึงแม้ว่าอาจจะมีผลข้างเคียงของการรักษามากบ้าง น้อยบ้าง แต่ถ้าแลกมาด้วยโอกาสในการหายจากโรคมะเร็งได้ ก็นับว่าเป็นสิ่งที่คุ้มค่า แต่ทั้งนี้แล้ว ผู้ป่วยจะต้องมีกำลังใจที่ดี และมีทัศนคติที่ดีในการรักษา เพื่อต่อสู้กับโรคร้าย พร้อมๆ กับกำลังใจที่ดีจากครอบครัว ญาติ เพื่อนฝูง ซึ่งจะเป็นตัวช่วยอย่างดีเยี่ยมในการต่อสู้กับโรคมะเร็งให้ประสบความสำเร็จ

ที่มา : โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ http://www.cccthai.org


ศูนย์รังสีรักษาและเคมีบำบัด รพ.ขอนแก่น

ที่อยู่ โรงพยาบาลศูนย์ขอนแก่น ถ.ศรีจันทร์ ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ขอนแก่น 40000

ติดต่อเรา

โทรศัพท์ 0-4322-4623 (ในเวลา)

โทรศัพท์ 0-4333-6789 (นอกเวลา)

โทรสาร 0-4322-4623 ต่อ 5605

cancer.kkh@hotmail.com

เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

หน่วยมะเร็ง โรงพยาบาลศรีนครินทร์

โรงพยาบาลมะเร็งลำปาง

มะเร็งวิทยาสมาคมแห่งประเทศไทย

Infographic MOVE